Düşüş boyunca düzenli alımı nasıl ölçtük?
Piyasa gerilerken düzenli yatırım yapmak kâğıt üzerinde kolay görünür; uygulamada ise her yeni katkı, önceki alımların zararını ekranda yeniden hatırlatır. Bu çalışma “düşüş her zaman fırsattır” demek için değil, önceden belirlenmiş bir takvimin aynı dönemde üç farklı varlıkta nasıl sonuçlandığını görmek için hazırlandı. Karşılaştırılan varlıklar Bitcoin, S&P 500 fiyat endeksi ve Apple hissesidir. Başlangıç tarihi 1 Mart 2022, katkı sıklığı aylık, katkı tutarı $500 ve talep edilen bitiş tarihi 31 Ocak 2025'tir.
HowMuch? hesaplama motoru her ay veri bulunan ilk uygun piyasa gözleminde alım yapar. $500 o tarihteki fiyatla bölünerek alınan birim hesaplanır; sonraki aylarda satın alınan birimler aynı portföye eklenir. Her varlık için toplam katkı $17.500'dür. Fiyat serileri Bitcoin için CryptoCompare, S&P 500 ve Apple için Yahoo Finance üzerinden gelmiştir. Üç serinin ortak güvenli veri kesimi 30 Ocak 2025'tir; Bitcoin serisinde 31 Ocak gözlemi bulunsa bile karşılaştırma ortak tarihe göre etiketlenir.
Bu yöntem bir tahmin modeli değildir. Başlangıç ve bitiş tarihleri önceden sabitlenmiş tarihsel bir deneydir. Tablolar brüt sonucu gösterir: komisyon, alış-satış makası, vergi, saklama ücreti, fon gideri ve enflasyon düşülmez. S&P 500 satırı fiyat endeksidir; temettülerin yeniden yatırıldığı toplam getiri serisi değildir. Apple tek şirkettir ve geniş bir endeksle aynı çeşitlendirme düzeyine sahip değildir. Bitcoin ise sürekli işlem gören farklı bir piyasa yapısına sahiptir. Bu farklar nedeniyle sonuçları yalnızca “hangisi daha çok kazandırdı?” sorusuna indirgemek yanıltıcı olur.
Hesaplamanın nakit akışı mantığı da önemlidir. İlk ay alınan birimler dönem boyunca portföyde kalırken son ay alınan birimler yalnızca kısa bir süre değerlenir. Bu nedenle toplam yatırımı tek bir başlangıç fiyatına bölmek gerçek DCA sonucunu vermez. Motor her katkıyı ayrı işler, o alımın birimlerini mevcut toplamın üzerine ekler ve portföyü her tarihsel gözlemde yeniden değerler. Yıllık kırılımın amacı da bu birikimi görünür kılmaktır.
Karşılaştırmada katkıların aksatılmadığı varsayılır. Gerçek hayatta gelir değişimi, acil harcama veya yatırımcının düşüş sırasında planı durdurması satın alma sayısını azaltabilir. Eksik bir ayı daha sonra iki kat yatırımla telafi etmek, takvimi değiştirdiği için burada ölçülen senaryoyla aynı değildir. Sonucu kişisel deneyimle karşılaştırırken yalnızca toplam paraya değil, paranın piyasaya girdiği tarihlere de bakmak gerekir.
Aynı $17.500 üç farklı yolda nereye ulaştı?
Üretilen veri tablosunda Bitcoin portföyü $54.471,33 değerine, S&P 500 portföyü $23.430,05 değerine ve Apple portföyü $24.031,08 değerine ulaşıyor. Aynı toplam katkıya rağmen fark büyüktür; çünkü DCA sonucu yalnızca son fiyatla değil, bütün alım tarihlerindeki fiyatların oluşturduğu maliyet yolu ile belirlenir.
Bitcoin satırındaki %211,3 brüt getiri, bu dönemin ve bu bitiş tarihinin sonucudur. “Bitcoin DCA her zaman bu getiriyi sağlar” anlamına gelmez. S&P 500'de %33,9 ve Apple'da %37,3 görülmesi de gelecek dönemler için sıralama kurmaz. Başlangıç birkaç ay ileri veya geri taşındığında satın alınan birim sayısı değişir; bitiş tarihi toparlanmadan önce seçildiğinde aynı portföy zarar gösterebilir.
Tabloyu doğru okumanın yolu sonuç ile süreci ayırmaktır. Son değer geçmişte gerçekleşmiş fiyat yolunu özetler. Süreç ise yatırımcının katkıyı sürdürebilmesi, varlığı doğru anlayabilmesi ve riskini taşıyabilmesiyle ilgilidir. Yüksek nihai değer, yol boyunca yaşanan dalgalanmayı veya yatırımcının o dalgalanmaya dayanıp dayanamayacağını göstermez. Bu nedenle hesaplayıcı CTA'sını kullanırken yalnızca tutarı değil, başlangıç tarihini, bitiş tarihini ve varlığı da değiştirerek sonucun hassasiyetini kontrol etmek gerekir.
Kâr tutarı ile getiri oranı da farklı sorulara cevap verir. Kâr, son değer ile toplam katkı arasındaki dolar farkıdır; getiri oranı bu farkı toplam katkıya göre ölçekler. İki portföyün aynı kârı göstermesi, aynı riskle veya aynı fiyat yoluyla ilerlediğini kanıtlamaz. Düzenli katkılı portföylerde zaman ağırlıklı getiri, para ağırlıklı getiri ve basit katkı getirisi birbirinden ayrılabilir. Bu makale, kullanıcıya en kolay doğrulanabilen brüt katkı getirisini gösterir ve daha ileri performans ölçüsü iddiasında bulunmaz.
Son değerlerin nominal USD olması ayrıca sınır koyar. Dönem içindeki tüketici fiyat değişimi düşülmediği için tabloda büyüyen dolar tutarı aynı oranda satın alma gücü artışı anlamına gelmeyebilir. Türkiye'den yatırım yapan bir kullanıcı için USD/TRY hareketi kişisel TL sonucunu ayrıca etkiler. Burada USD seçilmesinin nedeni üç varlığı ortak bir hesap biriminde tutmaktır; yerel para cinsinden kişisel sonuç değildir.
Yıllık kırılım sonucun neden tek sayı olmadığını gösteriyor
2022 sonu, nihai tabloya bakarak unutulabilecek önemli bir ara duraktır. O tarihte katkılar $5.000'e ulaşmışken Bitcoin portföyünün değeri $3.373,30, S&P 500 portföyünün değeri $4.740,77 ve Apple portföyünün değeri $4.236,83 idi. Başka bir deyişle planın ilk bölümünde üç portföy de yatırılan tutarın altındaydı. Yalnızca 2025 kesimine bakan biri, bu davranışsal baskıyı göremez.
2023 ve 2024 satırları, yeni katkılar ile piyasa değerindeki değişimin birlikte çalıştığını gösterir. Bir portföyün yıl sonu değerindeki artışın tamamı getiri değildir; yıl boyunca eklenen para da değeri yükseltir. Bu nedenle tabloda her yılı bir önceki yılın değeriyle çıkararak “o yılın kazancı” hesaplamak doğru olmaz. Doğru değerlendirme, o tarihe kadar yatırılan toplamla o tarihteki portföy değerini birlikte okumaktır. Üretilen JSON dosyası her yıl için yatırılan tutarı, değeri, kârı ve brüt getiri oranını ayrı saklar.
Bitiş tarihi etkisi özellikle önemlidir. Bu deney 2022 sonunda sonlansaydı üç satır da zarar gösterirdi. 2025 başındaki sonuç ise daha sonraki fiyat yolunu içeriyor. Sonradan iyi görünen bir pencere seçmek, geçmişi olduğundan kolay gösterebilir. Sağlam bir inceleme; zayıf, yatay ve güçlü dönemlerde farklı bitiş tarihleri kullanır. Hesaplayıcıda aynı aylık tutarı koruyup bitiş tarihini değiştirmen, tek bir başarılı pencereye bağımlılığı görmenin en pratik yoludur.
Yıllık tabloda aynı tarihler bulunmaması hata değildir. Bitcoin yılın son takvim gününde gözlem üretebilirken hisse ve endeks serileri son açık piyasa seansında biter. Bu nedenle 2022 ve 2023 satırlarında Bitcoin ile borsa varlıklarının tarihleri birkaç gün ayrışabilir. Script her serinin yıl içindeki son geçerli noktasını seçer ve ortak makale kesimini en erken son gözleme göre belirler. Böylece olmayan bir seans için fiyat uydurulmaz.
Bu kırılım yatırımcının davranışını değerlendirmek için de kullanılabilir. Planın yalnızca nihai kârını görüp “devam etmek kolaydı” demek geriye bakış yanlılığıdır. 2022 satırındaki eksiyi gören kişi, toparlanmanın ne zaman başlayacağını bilmiyordu. Sağlam bir planın ölçütü sonradan kazanan varlığı seçmiş olmak değil; zarar döneminde katkı tutarının bütçeye uygun, risk seviyesinin anlaşılmış ve çeşitlendirmenin yeterli olmasıdır.
DCA neyi çözer, neyi çözmez?
DCA'nın temel işlevi, katkıları tek bir giriş tarihine bağlamamaktır. Fiyat düşükken aynı tutar daha fazla, fiyat yüksekken daha az birim alır. Bu mekanizma ortalama maliyeti otomatik olarak “iyi” yapmaz; yalnızca gerçekleşen fiyatlara göre ağırlıklı bir maliyet oluşturur. Varlık uzun süre değer kaybeder veya tamamen bozulursa düzenli alım zararı büyütebilir. Takvim, varlık seçimi sorununu çözmez.
Düzenli katkı aynı zamanda davranış için bir çerçeve sağlayabilir. Her piyasa hareketinde yeni karar vermek yerine tutar, sıklık ve süre önceden belirlenir. Fakat planın varlığı onu otomatik olarak uygun yapmaz. Acil durum ihtiyacını, borç maliyetini, gelir istikrarını veya kısa vadede kullanılacak parayı dikkate almayan bir DCA planı sürdürülebilir olmayabilir. Piyasa riski kadar nakit akışı riski de önemlidir.
Bu üç varlık aynı risk sınıfında değildir. S&P 500 fiyat endeksi geniş bir şirket grubunu temsil eder fakat bu simülasyonda temettü yoktur. Apple tek şirket riskini taşır. Bitcoin'in fiyat oluşumu, işlem saatleri ve saklama riskleri hisse piyasasından farklıdır. Aynı dolar tutarını yatırmak riskin eşit olduğu anlamına gelmez. Son değeri karşılaştırırken maksimum düşüş, oynaklık, likidite, ürün yapısı ve portföydeki ağırlık ayrıca değerlendirilmelidir.
DCA ile mevcut toplu parayı aylara yaymak ve her ay elde edilen yeni gelirden yatırım yapmak da farklı kararlardır. İlk durumda paranın bir bölümü piyasaya girmeyi bekler; ikinci durumda gelecek katkı henüz elde değildir. Bu yazı, her ay yeni bir $500 katkı yapıldığı nakit akışı senaryosunu ölçer. Elinde baştan hazır toplu para bulunan biri için bekleme maliyeti ayrıca incelenmelidir.
Riskler, sınırlamalar ve yeniden üretme adımları
Veri ve piyasa takvimi
Bitcoin haftanın her günü işlem görürken hisseler ve endeks yalnızca piyasa seanslarında fiyat üretir. Motor, aylık alım için seride bulunan uygun gözlemi kullanır. Tatiller ve farklı kapanış saatleri tam takvim tarihini değiştirebilir. Ortak veri kesiminin 30 Ocak 2025 seçilmesi bu nedenle bilinçli ve ihtiyatlıdır. Sağlayıcıların geçmiş verileri düzeltmesi halinde yeniden üretimde küçük farklar oluşabilir.
Dahil edilmeyen maliyetler
Sonuçlar brüttür. Komisyon, spread, vergi, ürün yönetim gideri, saklama maliyeti ve kur dönüşümü eklenmemiştir. Düzenli ve küçük işlemlerde sabit komisyon toplam sonucu anlamlı biçimde değiştirebilir. S&P 500 fiyat endeksi temettüleri dışarıda bıraktığı için gerçek bir fonun sonucu; fon gideri, takip farkı, dağıtım ve vergiye bağlı olarak bu satırdan farklılaşabilir.
Seçim ve geriye bakış yanlılığı
Bugün tanınan üç varlığı ve toparlanmayı içeren bir bitiş tarihini seçmek seçim yanlılığı yaratabilir. Geçmişte başarısız olmuş şirketler tabloya alınmadığında sonuçlar gerçekte karşılaşılan seçeneklerden daha güçlü görünür. Bu nedenle çalışma bir varlık önerisi değil, yöntem gösterimidir. Aynı deneyi farklı başlangıçlarla, farklı bitişlerle ve benzer riskteki alternatiflerle tekrarlamak gerekir.
Kaynak adını görmek de doğrulamanın bir parçasıdır. Aynı sembol farklı sağlayıcılarda kapanış saati, düzeltilmiş fiyat veya tatil günü yaklaşımı nedeniyle küçük farklar gösterebilir. Buradaki JSON, hesap motorunun kullandığı kaynak adını sonuçla birlikte saklar. Yenileme sonrasında değer belirgin biçimde değişirse önce kaynak ve veri kesimi karşılaştırılmalı; fark açıklanmadan eski ve yeni rakamlar aynı metinde karıştırılmamalıdır.
Okuyucu açısından en güvenli sonuç, tablodan tek bir varlık tercihi çıkarmak değil, kendi varsayımlarını sınamaktır. Katkı tutarı gelirle uyumlu mu, planın bitiş tarihi gerçek yatırım ufkunu yansıtıyor mu, tek varlık portföyü gereğinden fazla yoğunlaştırıyor mu ve zarar döneminde katkıyı sürdürmek mümkün mü? Bu sorular, geçmişte en yüksek değere ulaşan satırdan daha kişiseldir ve geleceğe taşınabilir.
Sonucu yeniden üretmek için sayfanın hesaplayıcı bağlantısını aç; BTC, aylık $500, 1 Mart 2022 başlangıcı, 31 Ocak 2025 bitişi ve USD seçimini koru. Ardından varlığı S&P 500 ve Apple olarak değiştir. Veri yenilendiğinde sonuçların güncel fiyatlara kaymaması için bitiş tarihini sabit tut. Gösterilen tabloyu yatırım kararı değil, varsayımları görünür kılan tarihsel bir ölçüm olarak kullan.
Sonucu Nasıl Kullanmalısın?
Bu analiz tek bir “kazanan” seçmek için değil, aynı varsayımları görünür ve tekrar edilebilir hale getirmek için hazırlanmıştır. Hesaplayıcıda tutarı, başlangıç tarihini, para birimini ve katkı sıklığını değiştirerek sonucun ne kadar hassas olduğunu kontrol et. Karar vermeden önce en iyi dönem kadar en kötü dönemi de incele.
Gerçek yatırım sonucunda işlem fiyatı, alış-satış makası, komisyon, vergi, ürün gideri ve veri sağlayıcının kullandığı kapanış saati fark yaratabilir. Bu nedenle gösterilen değerler brüt tarihsel karşılaştırmadır; kişisel getiri veya gelecek tahmini değildir.
