“On yıl” tek başına adil karşılaştırma değildir
Bitcoin ile altını on yıllık toplam getiri üzerinden sıralamak kolaydır; zor olan iki sonucu aynı soruya cevap verir hâle getirmektir. Başlangıç ve bitiş günü, hesap para birimi, yatırım tutarı, katkı takvimi, fiyat kaynağı ve ürün türü aynı tanımlanmadan iki yüzde karşılaştırılmamalıdır. “Son on yıl” ifadesi de raporun üretildiği güne göre sürekli değişir; kesin tarihler yazılmalıdır.
İlk karar, spot varlık mı yoksa yatırım ürünü mü karşılaştırıldığıdır. Fiziksel altın, altın hesabı, vadeli sözleşme ve altın ETP aynı maliyet ve saklama koşullarına sahip değildir. Benzer biçimde kendi cüzdanında Bitcoin, bir borsadaki bakiye ve spot Bitcoin ETP farklı operasyonel ve düzenleyici katmanlar taşır. Sadece grafik sembolünü “varlık” saymak gerçek yatırım deneyimini eksik bırakır.
İkinci karar nakit akışıdır. İlk gün yapılan $1.000 toplu yatırım ile on yıl boyunca aylık katkı aynı soru değildir. Toplu yatırım başlangıç fiyatına daha duyarlıdır; DCA her katkıyı farklı fiyattan birime çevirir. İki varlıkta da aynı katkı günleri ve aynı toplam bütçe kullanılmalıdır.
Üçüncü karar para birimidir. Bitcoin ve uluslararası altın fiyatı USD ile karşılaştırılabilir, fakat Türkiye'deki yatırımcının TL sonucu her alış tarihindeki kur ve bitiş kurundan etkilenir. USD sonucu ile TL sonucu aynı başlık altında karıştırılmamalıdır. Reel satın alma gücü soruluyorsa enflasyon ayrıca uygulanmalıdır.
Fiyat serileri ve piyasa takvimleri nasıl eşleştirilir?
Bitcoin kesintisiz, altın referansı zamanlıdır
Bitcoin piyasaları hafta sonları dahil işlem üretir. Altın spot ve benchmark verileri ise belirli piyasa saatleri, iş günleri ve sağlayıcı kurallarına bağlıdır. Aynı takvim gününün iki seride de gözlemi olmayabilir. Karşılaştırma, ortak geçerli gün veya her varlık için önceden tanımlanmış en yakın gözlem kuralını kullanmalıdır.
Günlük kapanış tek bir evrensel an değildir
Kripto veri sağlayıcısının günlük bar kesimi ile altın sağlayıcısının referans saati farklı olabilir. Büyük gün içi hareketlerde bu fark sonucu etkileyebilir. Kaynak, zaman dilimi, kapanış veya benchmark tanımı ve eksik gün yaklaşımı raporda bulunmalıdır. İki sağlayıcı arasındaki küçük fark otomatik olarak hesap hatası değildir.
Altında para birimi ve ağırlık birimi belirtilmelidir
World Gold Council fiyat metodolojisi altın fiyatını USD cinsinden sunduğunu, başka para birimlerinin ilgili döviz kuruyla çevrildiğini ve ons, gram veya kilogram gibi farklı ağırlık birimlerinin seçilebildiğini açıklar. Ons fiyatını gram fiyatı gibi kullanmak veya yerel ürün primini spot fiyata eşitlemek önemli kategori hatasıdır.
LBMA Gold Price belirli bir benchmark ve yönetişim yapısına sahiptir. World Gold Council grafiği farklı bir veri sağlayıcıdan spot seri kullanabilir. Hangi altın serisinin seçildiği isim ve bağlantıyla belirtilmelidir. Aynı şekilde “Bitcoin fiyatı” tek bir borsa işlemi değil, veri sağlayıcının oluşturduğu seri olabilir.
Getiri dışındaki riskler aynı tabloda ölçülmeli
Başlangıçtan bitişe toplam getiri yolun ne kadar zor olduğunu göstermez. Maksimum düşüş önceki zirveden en düşük noktaya kaybı, toparlanma süresi ise eski zirveye dönmek için geçen zamanı ölçer. Oynaklık fiyat hareketlerinin dağılımını özetler. Bu ölçüler aynı veri sıklığı ve ortak dönemle hesaplanmalıdır.
Likidite yalnızca “satılabilir mi?” sorusu değildir. Piyasa derinliği, işlem saati, spread, büyük emrin fiyat etkisi ve yerel platform erişimi önemlidir. Bitcoin piyasası hafta sonu açık olabilir, ancak kullanılan ETP yalnızca borsa saatlerinde işlem görür. Fiziksel altının yerel bayi spread'i uluslararası spot grafikten farklı olabilir.
Saklama riskleri de araç türüne göre değişir. Kendi saklanan Bitcoin anahtar kaybı ve operasyon güvenliği gerektirir; platform saklaması karşı taraf riskini ekler. SEC'in kripto varlık ETP açıklaması ürünlerin değerleme, saklama ve dayanak piyasaya ilişkin riskleri yatırımcı belgelerinde açıklaması gerektiğini belirtir. ETP almak doğrudan varlık saklamakla aynı değildir.
Fiziksel altında saflık, doğrulama, sigorta ve güvenli saklama; finansal üründe gider, ihraççı veya yapı, takip farkı ve işlem spread'i gündeme gelebilir. “Altın” ve “Bitcoin” başlıkları altında bu araç farklarını yok saymak, gerçek net sonucu temsil etmeyen bir kıyas üretir.
Her iki varlık da doğrudan şirket kârı veya sözleşmeli faiz nakit akışı üretmez. Değer sonucu fiyat değişimine ve kullanılan ürünün maliyetlerine bağlıdır. Bu ortak nokta, risk kaynaklarının aynı olduğu anlamına gelmez.
Tek başlangıç tarihi seçim yanlılığı yaratır
Bugünden geriye tam on yıl gidip yalnızca bir sonuç göstermek, başlangıç gününün etkisini gizler. Bir varlığın hızlı yükselişinden hemen önce başlayan pencere ile düşüşten önce başlayan pencere farklı anlatılar üretir. Daha sağlam yöntem, aynı uzunlukta hareketli pencereler kullanmak ve dağılımı göstermektir.
Hareketli pencere analizi en iyi, ortanca ve en zayıf sonuçları ayrı raporlayabilir; fakat gelecekte hangisinin gerçekleşeceğini söylemez. Veri geçmişi de eşit olmayabilir. Bitcoin'in karşılaştırılabilir piyasa geçmişi altından daha kısadır ve erken dönem veri kalitesi ile piyasa yapısı bugünkünden farklıdır. Ortak dönem, iki serinin de yeterli kaliteye sahip olduğu kesişimden seçilmelidir.
Toplu yatırım ve DCA analizleri ayrı tutulmalıdır. Toplu yatırım başlangıç fiyatına, DCA ise bütün katkı tarihlerindeki fiyatlara bağlıdır. Bir varlık toplu yatırım penceresinde önde olup başka katkı takviminde farklı sonuç verebilir. Aynı grafikte yöntemleri karıştırmak “varlık farkı” ile “nakit akışı farkı”nı ayırt etmeyi zorlaştırır.
Hayatta kalan varlıkları seçme yanlılığı da açıklanmalıdır. Bugün en çok bilinen iki varlığı geriye dönük kıyaslamak, geçmişte başarısız olan alternatifleri örnekleme dahil etmez. Çalışma Bitcoin veya altının bütün olası yatırım seçeneklerine karşı üstünlüğünü kanıtlamaz.
HowMuch? ile yeniden üretilebilir karşılaştırma
Önce kesin başlangıç ve bitiş tarihini, USD veya TL para birimini, toplam tutarı ve toplu ya da düzenli katkı kuralını yaz. Hesaplayıcı CTA'sında Bitcoin çalıştırmasını üret; veri kaynağı, kullanılan son gözlem ve birim sayısını kaydet. Aynı girdileri altın için tekrarla ve yalnızca varlık sembolünü değiştir.
Ortak kapanış bulunmadığında metodolojideki geçerli gözlem kuralını uygula. Bir varlığa hafta sonu avantajı sağlayacak biçimde farklı bitiş kullanma. Gold serisinin ons mu gram mı, spot mu ürün fiyatı mı olduğunu; Bitcoin serisinin hangi para çifti ve sağlayıcıdan geldiğini belirt.
Brüt sonuçtan sonra her araç için gerçek maliyet katmanını ekle: alış ve satış spread'i, komisyon, ürün gideri, döviz dönüşümü, saklama ve uygulanabilir vergi. Fiziksel ve finansal ürünü aynı maliyet varsayımıyla modelleme. Sonucu nominal ve gerekiyorsa reel olarak ayrı göster.
Veri kullanım koşulları da denetimin parçasıdır. Bazı benchmark serileri gerçek zamanlı veya tarihsel yeniden dağıtım için lisans gerektirebilir. Açıkça görüntülenebilen bir grafik, verinin toplu biçimde kopyalanabileceği anlamına gelmez. Yeniden üretim script'i sağlayıcının erişim ve kullanım kurallarına uymalı; kaynak bağlantısı veri lisansının yerine geçmemelidir.
Ürün ile dayanak varlık arasındaki sapma ayrıca raporlanmalıdır. ETP piyasa fiyatı net varlık değerinden ayrılabilir; fiziksel altının yerel primi spot fiyattan sapabilir; kripto platformundaki gerçekleşme fiyatı bileşik referanstan farklılaşabilir. “Bitcoin mi altın mı?” sorusundan önce hangi aracın gerçekten satın alındığı belirlenmelidir.
Karşılaştırma yenilendiğinde eski ve yeni veri kesimleri saklanmalıdır. Sağlayıcı geçmiş gözlemleri düzelttiyse değişim açıklanmalı; önceki metindeki rakam ile yeni grafiğin rakamı sessizce karıştırılmamalıdır. Yeniden üretilebilirlik aynı komutu çalıştırmanın yanında girdilerin ve veri sürümünün izini korumayı gerektirir.
Son tabloda toplam katkı veya başlangıç tutarı, son değer, brüt getiri, maksimum düşüş, toparlanma süresi, maliyet kapsamı ve veri kesimi bulunmalıdır. Bu ölçülerden biri eksikse “kazanan” ifadesi dar bir tanıma dayanır. Tarihsel karşılaştırma kişisel portföy ağırlığı önermez ve gelecek getirisini garanti etmez.
Sonucu Nasıl Kullanmalısın?
Bu analiz tek bir “kazanan” seçmek için değil, aynı varsayımları görünür ve tekrar edilebilir hale getirmek için hazırlanmıştır. Hesaplayıcıda tutarı, başlangıç tarihini, para birimini ve katkı sıklığını değiştirerek sonucun ne kadar hassas olduğunu kontrol et. Karar vermeden önce en iyi dönem kadar en kötü dönemi de incele.
Gerçek yatırım sonucunda işlem fiyatı, alış-satış makası, komisyon, vergi, ürün gideri ve veri sağlayıcının kullandığı kapanış saati fark yaratabilir. Bu nedenle gösterilen değerler brüt tarihsel karşılaştırmadır; kişisel getiri veya gelecek tahmini değildir.
