Beş farklı seriyi aynı takvimde okumak
Pandemi dönemine dönüp bakarken her varlığın en düşük fiyatını seçmek çekici olabilir. Fakat o zaman aynı kararı değil, her varlık için sonradan bulunmuş farklı bir fırsatı karşılaştırmış olursunuz. Burada bütün satırlar için 23 Mart 2020 kapanışı ve 24 Şubat 2025 kapanışı kullanılıyor. Bu başlangıcın Bitcoin, Tesla, Apple veya altın için de en düşük nokta olduğu iddia edilmiyor. Amaç ortak bir takvimle hesaplanabilen fiyat değişimini göstermek.
Her satırda bağımsız 1.000 dolarlık varsayımsal yatırım var. Bütçe beşe bölünmüyor; beş satırın tamamını birlikte uygulamak başlangıçta 5.000 dolar gerektirir. Sonuçlar bir portföy önerisi veya kişisel işlem dökümü değildir. Kaynak günlük kapanışlar Yahoo Finance üzerinden 14 Eylül 2026'da kaydedildi. Hesabın son fiyat tarihi ise 24 Şubat 2025 olarak sabit kaldı. “Bugün ne olurdu?” sorusuyla bu sabit dönem sorusu aynı değildir; canlı fiyat değişirse ayrı hesap gerekir.
Kaynak fiyatlar ve hesaplanan değerler
Tablo, sağlayıcının quote.close alanından alınan fiyatları gösterir. Hesapta kaynak hassasiyeti korunur; fiyatlar tabloda dört, sonuçlar iki ondalığa yuvarlanır. Her satırın formülü 1.000 × son fiyat / başlangıç fiyatıdır. Hisse serilerinde sağlayıcının bölünmeleri yansıtan tarihsel gösterimi kullanılır; nakit temettü ayrıca eklenmez. S&P 500 bir fiyat endeksidir. GC=F bir altın vadeli fiyat göstergesidir ve aşağıda açıklanan nedenle fiziki altın yatırımıyla eş tutulamaz.
| Seri | 2020-03-23 | 2025-02-24 | 1.000 USD son değeri |
|---|---|---|---|
| BTC-USD | 6.416,3149 | 91.418,1719 | 14.247,77 |
| TSLA | 28,9527 | 330,5300 | 11.416,22 |
| AAPL | 56,0925 | 247,1000 | 4.405,22 |
| ^GSPC | 2.237,3999 | 5.983,2500 | 2.674,20 |
| GC=F | 1.567,0000 | 2.947,8999 | 1.881,24 |
Örneğin S&P 500 satırında 2.237,3999 başlangıç seviyesine karşılık 5.983,2500 son seviye vardır. Oran 1.000 dolara uygulandığında 2.674,20 dolar bulunur. Bu, endeksten kesirli ve maliyetsiz bir pay satın alındığı anlamına gelmez; endeksin fiyat değişiminin aynı başlangıç bütçesiyle ölçeklenmiş hâlidir. Gerçekte kullanılacak fonun masrafları, takip farkı ve dağıtımları ayrı sonuç üretir.
Tablodaki sıralama neyi kanıtlar?
Bu iki tarihin fiyat oranlarında Bitcoin satırı Tesla satırından yüksek son değer verir. Önceki metindeki “en iyi Tesla” ifadesi aynı tablodaki Bitcoin rakamıyla çelişiyordu; bu ifade kaldırıldı. Bunun yerine satırların hesaplanmış değerleri açıkça sunuluyor. Ancak tek bir dönemdeki sıralamayı bütün dönemler için başarı sıralaması olarak okumayın. Başlangıç veya bitiş gününü değiştirmek oranları, hatta sıralamayı değiştirebilir; bu yazı bütün olası aralıkları taramış değildir.
Buradaki beşli de 2020'de seçilebilecek bütün yatırım evreni değildir. Sonradan dikkat çeken hisselerin ve varlıkların seçilmesi ayrı bir seçim etkisi yaratır. Tabloda olmayan başarısız şirketler veya farklı sektörler bu sonuçlara dâhil değildir. Bu yüzden “pandemide alan herkes kazandı” gibi bir sonuç çıkarılamaz. Ölçülen şey yalnızca seçilmiş beş serinin belirlenmiş iki kapanış arasındaki fiyat oranıdır. Bu dar kapsamı açık tutmak, tabloyu değersiz değil denetlenebilir yapar.
Hisse bölünmesini temettüyle karıştırmayın
Bir şirket paylarını böldüğünde pay sayısı ve birim fiyat değişir; bölünme tek başına servet yaratmaz. Eski nominal fiyatı yeni bölünme sonrası fiyatla düzeltmesiz karşılaştırmak, gerçekte olmayan bir kayıp veya kazanç gösterebilir. Bu nedenle başlangıç ve son fiyatın aynı sağlayıcı serisinden alınması önemlidir. Burada eski bir gazete fiyatını güncel bir veri tabanıyla birleştirmedik. İki uç gözlem aynı kaynağın aynı alanından seçildi; kaydın kendisi yeniden kontrol edilebilir.
Temettü ise ayrı bir nakit akışıdır. Fiyat oranına temettü eklenmemesi, hisse yatırımcısının bütün getirisinin ölçüldüğü anlamına gelmez. Buna karşılık dağıtımları zaten içeren başka bir seriye yeniden temettü eklemek de çift sayım olur. Bu tablo bilinçli olarak fiyat oranlarını karşılaştırır; toplam getiri tablosu değildir. S&P 500'ün temettüleri yeniden yatıran serisini kullanmak isterseniz baştan farklı bir veri seçimi yapmalı ve bütün karşılaştırmanın dağıtım kapsamını yeniden belirtmelisiniz.
Altın satırının önemli sınırı
GC=F için iki fiyatın oranını almak bir fiyat göstergesi sağlar. Fakat vadeli sözleşmeyle yatırımda sözleşme büyüklüğü, vade yenilemesi, teminat ve nakit yönetimi vardır. Bu işlemler tabloda kurulmadı. Dolayısıyla bu satırı “1.000 dolarla gerçek vadeli işlem hesabının değeri” diye sunmak yanlış olur. Aynı şekilde kuyumcudan alınan gram altının alış-satış makası ve ürün maliyetleri burada yoktur. Altın kelimesi bu farklı araçları birbirinin yerine kullanılabilir hâle getirmez.
Fiziki altın veya belirli bir altın fonu sonucunu merak ediyorsanız onun kendi fiyat serisi gerekir. Bir ürünün fiyatına başka ürünün ücretini eklemek de bütün farkları kapatmaz. Bu yazıda altın satırını kaldırmak yerine göstergenin ne olduğunu açıkça adlandırıyoruz. Böylece okur tabloyu bir piyasa fiyatı karşılaştırması olarak kullanabilir, ama ona verilmemiş bir işlem hesabı anlamı yüklemez. Yalnızca nihai rakamların benzemesi kullanılan araçların aynı olduğu anlamına gelmez.
Tek seferlik alım ile kriz boyunca alım
23 Mart kapanışında bütün bütçeyi yatırmak, kriz süresince aylık alım yapmakla aynı strateji değildir. Aylık planda her tutar farklı tarihte fiyatlanır. Başlangıçta tüm bütçeye sahip olmakla bu bütçeyi zaman içinde gelirden biriktirmek de farklı koşullardır. Tablodaki yüksek oranları sonraki aylarda eklenen paralara uygulamayın. Bir DCA hesabı isteniyorsa katkı takvimini ayrı oluşturmak ve her alımın miktarını toplamak gerekir; bu tablo o hesabın yerine geçmez.
Bitcoin ve S&P 500 karşılaştırmasında aynı bütçeyle benzer bir soru sorabilirsiniz. Son fiyat gününü mutlaka okuyun: canlı araç bugünü değerliyorsa buradaki sabit 2025 sonucunu yeniden üretmez. İkinci denemede yalnızca başlangıcı değiştirerek seçilen güne bağımlılığı incelemek mümkündür. Ekrandaki sonuç, tarihsel olarak belirlenen dipte o gün karar vermenin kolay olduğunu göstermez. Sonradan bilinen bilgi ile karar anındaki belirsizlik aynı değildir.
Bu tablo hangi varlığın gelecekte kazanacağını değil, fiyat oranı hesabının nasıl denetleneceğini gösterir. Maliyetlerin dışlandığını, Bitcoin'in kesintisiz işlem gördüğünü ve diğer serilerin kapanış saatlerinin tam aynı ana denk gelmediğini akılda tutun. Aynı takvim tarihi bütün piyasalarda aynı saniye demek değildir. Daha hassas eşzamanlı bir araştırma için farklı veri gerekir. Burada kullanılan günlük gözlemler, açıklanan sınırlara sahip eğitim amaçlı bir karşılaştırma sunar.
