BIST 100'ün Kafa Karıştıran Rakamları
BIST 100'ü uzun dönemde incelerken ham endeks seviyelerini doğrudan karşılaştırmak yanıltıcıdır. Endeks gösterimindeki ölçek değişiklikleri, seçilen başlangıç günü ve fiyat endeksi–getiri endeksi farkı sonucu değiştirebilir.
Bu nedenle analiz 31 Aralık 2024'te sonlanan bir tarihsel fiyat-endeksi örneği olarak ele alınmalı; canlı sonuç hesaplayıcıdan, aynı tarih ve para birimiyle yeniden üretilmelidir.
Kur Etkisi Kazancı Nasıl Siliyor?
TL bazındaki nominal yükseliş, aynı ölçüde satın alma gücü artışı anlamına gelmez. Sağlıklı bir karşılaştırma için aynı günlerin tarihsel kuru, enflasyon ve mümkünse temettüleri içeren getiri endeksi ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu BIST'i Kötü Gösterir mi?
BIST 100'ün belirli bir dönemde enflasyonu aştığı veya aşmadığı ancak aynı başlangıç-bitiş tarihleriyle hesaplanan reel getiri üzerinden söylenebilir. Portföyü tek ülke ve tek para biriminde yoğunlaştırmak ayrıca ülke, kur ve sektör riski taşır.
- Kur riskini ayrı ölç: TL ve USD sonuçlarını aynı başlangıç ve bitiş tarihleriyle karşılaştır
- Reel getiriyi takip et: Hesaplayıcımızdaki enflasyon düzeltme özelliği tam bunun için var
- Sektör ayrımı önemli: Bankacılık, enerji ve teknoloji hisseleri birbirinden farklı hareket eder
Aylık 1.000 TL DCA Simülasyonu (5 Yıl)
Tekrarlanabilir Hesap Adımları
- BIST 100 fiyat endeksi veya getiri endeksinden birini seç ve ikisini karıştırma.
- Başlangıç ve bitiş için en yakın ortak işlem gününü kullan.
- TL nominal sonucu hesapla.
- Her nakit akışını o günün USD/TRY kuru ile dönüştürerek USD sonucunu ayrıca hesapla.
- TÜFE ile reel satın alma gücünü ayrı bir sonuç olarak göster.
Endeks gösteriminde geçmişte yapılan ölçek değişiklikleri ham puanları yanıltabilir. Veri sağlayıcının düzeltilmiş serisi kullanılmalı ve kullanılan sembol açıkça yazılmalıdır.
Dahil Olmayanlar
Fiyat endeksi temettüleri içermez. Gerçek fon veya hisse portföyünde stopaj, komisyon, fon gideri, yeniden yatırım tarihi ve kur makası sonucu değiştirebilir. Bu nedenle TL, USD ve reel getiri üç ayrı ölçüm olarak sunulmalıdır.
Hesabı denetlenebilir biçimde okumak
Bu yazıdaki sayıların amacı geçmişteki fiyat yolunu geleceğe dair kesin tahmine çevirmek değildir. Amaç; varlık, tarih, para birimi ve katkı kuralı açık olduğunda aynı matematiğin yeniden çalıştırılabilmesidir. İlk kontrol, satın alınan serinin ne olduğudur: fiyat endeksi, temettüleri yeniden yatıran toplam getiri endeksi veya masraflı bir fonun net değeri aynı şeyi ölçmez. Bitcoin günün her saati işlem görürken hisseler, altın ve endeksler işlem günü ile kapanış saatine bağlıdır. Bu nedenle bir takvim günü her varlık için aynı türde geçerli gözlem sağlamayabilir.
Tek seferlik senaryoda tutar tarihsel fiyata bölünür, bulunan birim bitiş fiyatıyla değerlenir. Düzenli katkıda bu işlem her katkı tarihinde ayrı yapılır; toplam yatırım, bütün geçerli alımların toplamıdır. Geçmiş katkıları bugünkü fiyatla veya bugünkü kurla çevirmek, o tarihte gerçekte alınamayacak birim üretir. Aynı nedenle hafta sonu, tatil veya eksik veri için kullanılan en yakın gözlemin kuralı sonuçla birlikte görünür olmalıdır.
Maliyet, risk ve sınırlar
HowMuch? brüt tarihsel referansla çalışır. Gerçek hesapta makas, komisyon, vergi, saklama, fon gideri ve dönüşüm ücreti sonucu küçültebilir. Küçük ve sık alımlarda sabit ücretin payı büyüyebilir; fonlarda serinin gider veya temettüyü zaten içerip içermediği de kontrol edilmelidir. En iyi bitiş değeri, yolun rahat olduğu anlamına gelmez: aynı dönemde ağır bir ara düşüş yaşanmış ve toparlanma hedef tarihten sonra gelmiş olabilir. Bu nedenle yakın vadede gerekli para, acil durum rezervi ve kişisel kayıp kapasitesi senaryodan ayrı ele alınmalıdır.
Sonraki adım
Önce bu yazının varsayımlarını aynen girip sonucu doğrulayın. Sonra tek değişkeni değiştirin: başlangıcı bir yıl kaydırın, sıklığı değiştirin veya sonucu harcama para biriminizde görüntüleyin. Her denemede toplam katkı, bitiş tarihi ve veri kesimini not edin. Bu yaklaşım hesaplayıcıyı kesin cevap veren bir araç değil, hangi varsayımın sonucu ne kadar etkilediğini gösteren şeffaf bir test haline getirir.
Bir sonucu karar öncesi kontrol etme çerçevesi
Karşılaştırma tamamlandığında ilk soru “hangi satır daha çok kazandırdı?” olmamalıdır. Önce seçiminizin gerçekten karşılaştırılan seçime denk olup olmadığını doğrulayın. Örneğin bir hisse fiyatı bölünmeler için düzeltilmiş olabilir; ancak gerçek bir ETF'nin gideri ve temettü dağıtımı farklıdır. Bir ülke endeksinin nominal puanı yükselirken yerel para biriminin satın alma gücü veya yabancı para karşılığı değişebilir. Kripto varlıkta saklama biçimi, karşı taraf riski ve işlem maliyeti; endekste ise fonun takip farkı ve vergi rejimi ayrı sonuçlar doğurur. Tarihsel tablo bu farkları saklamak için değil, hangi farkların hesap dışında kaldığını açıkça göstermek için kullanılır.
Daha sağlam bir denemede aynı bütçe korunur ve yalnızca bir değişken değiştirilir. Başlangıcı ileri almak, farklı bir piyasa döngüsünü dahil eder; katkı sıklığını değiştirmek alış günlerini değiştirir; para birimini değiştirmek kur etkisini görünür kılar. Birden fazla varsayımı aynı anda değiştirmek, sonucun neden değiştiğini anlaşılmaz hâle getirir. Kaydedilen her senaryoda varlık sembolünü, veri sağlayıcısını, kullanılan tarih aralığını, toplam katkıyı ve işlem günü kuralını not etmek daha sonra yapılan karşılaştırmayı denetlenebilir kılar.
Sonuç ayrıca hedefle uyumlu olmalıdır. Yakın zamanda yapılacak peşinat, eğitim ödemesi veya işletme sermayesi için gereken para; uzun vadeli ve esnek tarihli bir hedefe ayrılan parayla aynı dalgalanmayı taşıyamaz. Kârlı görünen geçmiş bir örnek, yatırımcının yüzde kaç düşüşte satış yapmak zorunda kalacağını söylemez. Risk toleransı duygusal dayanıklılık, risk kapasitesi ise kayıp yaşandığında hedefi bozmadan devam edebilme gücüdür. Bu iki sınır yazıdaki tarihsel sonucun üstünde tutulmalıdır.
Son olarak kullanılan tarih, para birimi, veri kesimi, katkı sayısı ve hesap dışında bırakılan maliyetleri kısa biçimde kaydet. Bu, aynı senaryonun aylar sonra farklı bir kaynakla yanlışlıkla karşılaştırılmasını önler; tek bir iyi sonuca bağlanmak yerine varsayımların etkisini görünür kılar. Özellikle düşüş anındaki nakit ihtiyacını ve zararda satış zorunluluğunu da ayrıca yaz.
Sonucu Nasıl Kullanmalısın?
Bu analiz tek bir “kazanan” seçmek için değil, aynı varsayımları görünür ve tekrar edilebilir hale getirmek için hazırlanmıştır. Hesaplayıcıda tutarı, başlangıç tarihini, para birimini ve katkı sıklığını değiştirerek sonucun ne kadar hassas olduğunu kontrol et. Karar vermeden önce en iyi dönem kadar en kötü dönemi de incele.
Gerçek yatırım sonucunda işlem fiyatı, alış-satış makası, komisyon, vergi, ürün gideri ve veri sağlayıcının kullandığı kapanış saati fark yaratabilir. Bu nedenle gösterilen değerler brüt tarihsel karşılaştırmadır; kişisel getiri veya gelecek tahmini değildir.
